شنبه 2 آذر 1398 1:27
فرج‌پهلو: الگوی استفاده از کتابخانه‌های عمومی باید بهینه شود

دکتر عبدالحسین فرج پهلو گفت: منظور از بهینه کردن الگوی استفاده از کتابخانه های عمومی این است که مخاطب بصورت هدفمند جذب شود و این همان راهی است که باعث رشد جامعه می شود.

دکتر عبدالحسین فرج پهلو، عضو کمیته علمی همایش «کتابخانه های عمومی:عوامل و موانع جذب و توسعه مخاطب» در گفتگو با خبرنگار لیزنا درباره اینکه برگزاری این همایش چه دستاوردهایی در جامعه خواهد داشت گفت: همچنان که از عنوان همایش پیداست، هدف آن، جذب مخاطبان است که با برنامه ریزی ها و مدیریت ها و امکانات و بودجه و تجهیزات امکان پذیر می شود و اما هدف نهایی، رشد جامعه است که با تلاش تمامی نیروهای مالی و انسانی و نهادهای فرهنگی جامعه باید مخاطبان به صورت هدفمند جذب شوند به طوری که تاثیر و بازخوردی که مطالعات این افراد در جامعه دارد را ببینیم و شاهد تغییرات علمی و فرهنگی باشیم. منظور از بهینه کردن الگوی استفاده از کتابخانه های عمومی این است که مخاطب بصورت هدفمند جذب شود و این همان راهی است که باعث رشد جامعه می شود.

وی در پاسخ به اینکه «عوامل و موانع جذب مخاطب در کتابخانه های عمومی و چالش هایی که در این حوزه با آن مواجه هستند، چیست؟» بیان کرد: پیش از پرداختن به چالش ها، موضوع اصلی، مطالعه کردن است که ارکان زیادی دارد از جمله : افرادی که برای مطالعه کتاب به کتابخانه ها مراجعه می کنند و کتابخانه هایی که در محله ها قرار دارند و دیگری کتابدار و کتاب است. آنچه اول از همه اهمیت دارد، مخاطبان هستند که آیا همه آنها امکان استفاده از کتابخانه ها را دارند یا خیر؟  

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز افزود: نظر شخصی بنده این است که بیشتر کتابخانه های عمومی، دانش آموز محور هستند؛ در حالی که مخاطب موردنظر ما، سایر اقشار هستند. موضوع دیگر، کتاب است که باتوجه به مقررات و سیستم و سیاست های موجود جامعه حالت متمرکز دارد. به صورتی که کتاب ها در تهران تهیه می شود و به سایر نقاط کشور ارسال می گردد درحالی که کتابخانه های عمومی ما باید مخاطب محور باشند و بر اساس نیازهای اطلاعاتی و مطالعاتی مراجعه کنندگان خدمات رسانی کنند، باید این موانع و مشکلات برطرف شود. هرچند تلاشهایی صورت گرفته است، اما تغییر در یک شب صورت نمی گیرد.

 دکتر فرج پهلو درباره نقش نهادهای دولتی و مردم در خصوص جذب افراد به کتابخانه های عمومی اظهار داشت: نهاد های دولتی به خصوص وزارت ارشاد، اگر بخواهند  بطور اساسی در این خصوص  فعالیت کنند، نیازمند برنامه ریزی دقیق و همه جانبه هستند، چرا که بحث جامعه است و از آنجا که به فرهنگ عمومی جامعه  برمی گردد؛ نیازمند کار مشترک بین تمامی نهاد ها و سازمان ها و مردم است و مردم تا زمانی که نیازهای اولیه خود را برطرف نکنند احساس نیاز به مطالعه پیدا نمی کنند، تنها عده ی اندکی از افراد هستند که به طور ذاتی و تجربی احساس نیاز به مطالعه دارند. این در حالی است که این احساس نیاز باید عمومی، و مطالعه، نهادینه شود. زمانی که کودکان ازابتدا در محیط خانواده آموزش ببینند و از طرفی، سیستم آموزش و پرورش و سیستم آموزش عالی از حالت معلم محور و آموزش محور خارج شود و به سیستم مطالعه محور تبدیل شود؛ چنین اتفاقی می افتد. یکی از بزرگترین نقص های آموزش و پرورش این بود، که شغل کتابداری از سیستم اداری حذف شد، در صورتی که دانش آموزان باید موظف به کسب نمره از کتابدار مدرسه  همچون دیگر آموزگاران باشند و آموزش بدون کتابخانه مختل شود.

 این استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که «با وجود اینکه افراد،به اینترنت به طور گسترده دسترسی دارند، آیا ضرورتی برای مراجعه به کتابخانه وجود دارد؟» گفت: استفاده از تکنولوژی  یک تغییر رفتار است و با مطالعه کتاب  فرق دارد. افراد زمانی که به اطلاعات نیاز دارند از اینترنت و فناوری های نوین استفاده می کنند و درحالی که هر روز این ابزارها کوچکتر می شوند و استفاده از آنها آسان تر و راحت تر می شوند اما این کتاب است که با ویژگی های انسان عجین است.

 دکتر عبدالحسین فرج پهلو درخصوص راه حل سوق دادن افراد از فناوری های نوین به سوی کتاب گفت: امروزه فناوری های نوین جزئی از زندگی انسانها شده اند و نباید انتظار داشت که کاملا حذف شوند، بلکه باید تلاش کرد تا  فناوری ها، بشری شوند نه اینکه بشر، ابزاری شود. اما راه حل اثرگذار، همان سیاست های اداری است  که با انسان سروکار دارد. مثلا فعالیت های موثر آموزش و پرورش و اصحاب رسانه و صدا و سیما و وزارت ارشاد که نیازمند برنامه ریزی دقیقی است.

 وی در پایان در پاسخ به این سوال که «آیا روی گردانی افراد جوان از کتاب و گرایش بیشتر آنها  به اینترنت و شبکه های مجازی جای نگرانی دارد؟» گفت: از آنجا که جوان ها مشغله و دغدغه جدی ندارند، به سطحی ترین شکل فعالیت های  تکنولوژی ها و شبکه های اجتماعی وابسته می شوند و این وابستگی پیامدهای جانبی مستقیم و غیر مستقیمی دارد. این وابستگی ها و عادت ها به تکنولوژی، زمانی نگران کننده است که باعث اتلاف وقت در جوان ها و از بین رفتن ارتباطات انسانی آنها  شود و همانطور که در آغاز اشاره کردم تنها راه حل این مشکلات، آموزش است.

 گفتنی است، اولین همایش ملی «کتابخانه های عمومی: عوامل و موانع جذب و توسعه مخاطب»، با مشارکت و همکاری اداره کل نهاد کتابخانه های عمومی استان خوزستان و انجمن علمی کتابداری و اطلاع رسانی شاخه خوزستان در تاریخ اول اسفند ۱۳۹۴ در اهواز برگزار خواهد شد. مهلت ارسال مقاله ۱۵ آذر ۱۳۹۴ و اعلام نتیجه بررسی مقاله ها ۳۰ دی ۱۳۹۴ است. علاقمندان می توانند برای کسب اطلاعات بیشتر به سایت همایش مراجعه کنند.




پرینت