دوشنبه 25 آذر 1398 15:3
کتابخانه ها باید تبدیل به بخشی از زندگی روزمره مردم شوند

به گزارش خبرنگار لیزنا، همایش «آینده پژوهی کتابخانه‌های عمومی ایران» روز گذشته (5 خردادماه 1393) در فرهنگسراي انديشه برگزار شد، و مهندس محمدحسین ملک احمدی، دبیر کل نهاد کتابخانه های عمومی کشور به ایراد سخنرانی پرداخت.وی در ابتدا اظهار داشت: بسیار خرسندم از اینکه در چنین جمع علمی حضور دارم و خدمت تک تک شما عزیزان خیر مقدم عرض می کنم.ملک احمدی افزود: خوشبختانه، اين همايش در سالي برگزار مي شود كه مزين به نام فرهنگ است و يكي از اركان اصلي تشكيل دهنده فرهنگ در همه دنيا نيز كتابخانه است. ركني كه اگرچه نقش آن به نظر پررنگ نمي آيد اما بدون شك بي حضور و وجود آن پايه هاي فرهنگ و خرد ورزي جامعه با كاستي هايي مواجه خواهد شد.دبیر کل نهاد کتابخانه های عمومی کشور تصریح کرد: از سوی دیگر، در دولتي كه به نام «تدبير و اميد» است، نمي توان به آينده اميد داشت بدون توجه به كتابخانه و محصول آن يعني آگاهي و تدبير. وقتي آگاهي و دانش ورزي جامعه به حد اعلاي خود برسد آنگاه مي توان سايه تدبير را در همه امور ساري و جاري ديد و چنين تدبيري جز در لواي مطالعه عميق و دسترسي به كتابخانه هايي پربار به دست نمي آيد.وی ادامه داد: نهاد كتابخانه هاي عمومي کشور مفتخر است كه در سال فرهنگ و در سايه دولت تدبير و اميد با نگاه به افق چشم انداز كشور اسلامي و حركت در راستاي اسناد بالادستي و برنامه هاي كلان دولت در جهت ارتقاء سرمايه اجتماعي، پياده سازي الگوهاي اقتصاد مقاومتي و تغيير در سبك زندگي گام برداشته و اطمينان دارد با همدلي و همراهي موجود در خانواده بزرگ نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور آينده اي روشن را رقم خواهد زد.مهندس ملک احمدی گفت: کتابخانه های عمومی از مهم ترین نهاد های اجتماعی بوده و هستند. به همین دلیل همواره تلاش داشته اند تا خود را با نیازها، رفتارها، و آرمان های افراد جامعه تطبیق دهند. آنها تلاش کرده و می کنند که رسالت تاریخی خود را در رشد فکری، فرهنگی، و علمی جامعه ایفا کنند.وی تأکید کرد: بدیهی است که این ایفای نقش منوط به درک درست از روندها و تحولات گسترده در عرصه های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، و مانند آنهاست. این امر طلب می کند تا جامعه کتابداران، به ویژه کتابداران کتابخانه های عمومی که با انواع قشرهای اجتماعی سر و کار دارند؛ تلاش کنند تا روندها و تحولات اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، و غیره را به دقت دنبال کنند تا بتوانند در فرایند فعالیت ها و وظایف خود، ازجمله نیاز شناسی، گزینش، فراهم آوری، سازماندهی، اشاعه، و ارائه خدمت موفق شوند، یعنی آنچه جامعه نیاز دارد به دقت شناسایی کرده و در دسترس آنها قرار دهند. در این راستا، برخی روندها و تحولات از جمله فناوری های نوین و توسعه دسترسی مردم به شبکه های مجازی از اهمیت بیشتری برخوردار است.مهندس محمدحسین ملک احمدی ادامه داد: کتابخانه های عمومی به عنوان تنها کتابخانه هایی که در تماس مستقیم با آحاد جامعه هستند و در صف مقدم خدمت رسانی اطلاعاتی به عموم قرار دارند، مهمترین نقش اجتماعی را به عهده دارند. کارکردهایی نظیر ترویج خواندن، حفظ فرهنگ بومی و محلی، خودآموزی و ارتقاء خود، خدمات دهی به اقشار پایین جامعه که از خدمات رسانی نهادها و سازمان های نخبه گرا محرومند، و ایجاد زمینه تعامل، همکاری و همفکری علمی و فرهنگی میان افراد است.وی افزود: در روزگاری که با ورود رسانه های تصویری، انتظار می رود که فرهنگ مکتوب و رسانه کتاب کم کم از فرهنگ ملت ها رخت بر بندد و جای خود را به رسانه های جدیدتر دهد، فناوری اطلاعات و فضای مجازی نوید ظهور عصر تازه ای را برای فرهنگ مکتوب می دهد. از آنجا که حجم بسیار معتنابهی از تعاملات فضای مجازی امروزه از طریق متن و تبادل متن انجام می گیرد، ترویج خواندن از طریق این ابزار می تواند در ترسیم آینده این نهاد اجتماعی بسیار ایفای نقش کند. حرکت به سوی ابزارها و فن آوری های متن محور که قدیمی ترین آن رسانه کتاب و جدیدترین آنها ابزارهای تعاملی فضای مجازی است، می تواند دریچه های تازه ای در بازتعریف نقش های اجتماعی کتابخانه های عمومی بگشاید. البته باید توجه داشت که در استفاده از این ابزار، نباید فضای فیزیکی کتابخانه های عمومی که محلی برای ملاقات ها، تشریک مساعی، و تعاملات واقعی آحاد جامعه است دستخوش تغییر شود و جامعه از این فضای واقعی ایده آل برای تمرکز، تعمق، خودآموزی و ارتقاء خود بی بهره گردد.وی گفت: خود آموزی و ارتقاء خود، که در اینجا از آن سخن رفت، یکی از کارکردهای اجتماعی مهم کتابخانه های عمومی است. کتابخانه های عمومی که برخی آن را«دانشگاه های مردم» خوانده اند، در واقع محلی است که در آن کارگران، پیشه وران، بازاری ها، مردم کوچه و بازار و همه آنهایی که از سوی هیچ نهاد یا سازمان خاصی پشتیبانی نمی شوند، بتوانند نیازهای اطلاعاتی و علائق فردی خود را بازیابند و از لذت خواندن و درک زیبایی شناسانه دنیای متن محروم نشوند. داستان ها، حکایات، وقایع تاریخی ومتون علمی منابعب هستند که میان فرد وسابقه تاریخی خود پیوند ایجاد می کنند.در واقع عالم متن، عالم تمدن است زیرا آگاهی از سابقه تاریخی خود، که همان خودآگاهی تاریخی است، و در قالب نمادها و علائمی که بار فرهنگ و علم را به دوش می کشند به صورت متن گرد آمده است، تمدن یک ملت را می سازند. روزنامه ها و مجلات نیز منابعی هستند که میان فرد و جامعه امروز و وضع تاریخی امروز افراد پیوند ایجاد می کنند و حس مسئولیت را برای پیشبرد و ارتقاء کشور در افراد زنده می کنند و حساسیت ملی و میهنی آنها را درباره وقایع روز بر می انگیزند. این منابع نیز وسیله ای برای تحول ملت ها از امروز خود به آینده هستند. کتابخانه های عمومی با ایجاد خودآگاهی تاریخی و با ایجاد آگاهی از مسائل جامعه امروز، گذشته را به آینده پیوند می زنند و زمینه را برای پرورش ملتی خود آموخته، آگاه و فرهیخته فراهم می کنند.وی درباره نقش کتابخانه های عمومی در زندگی روزمره مردم گفت: لازمه ی تحقق کارکردهای اجتماعی کتابخانه های عمومی آن است که این کتابخانه ها تبدیل به بخشی از زندگی روزمره مردم شوند. فضای کتابخانه، منابعی که در کتابخانه ها موجود است، و کتابداری که در کتابخانه مشغول فعالیت است باید طوری باشد که با زندگی روزمره مردم فاصله ای نداشته باشد. کتابخانه های عمومی باید بتوانند نیازهای اطلاعاتی روزمره مردم را برآورده سازند. باید منابعی در کتابخانه های عمومی با توجه به شرایط محیطی، کسب و کار، و فرهنگ آنان باشد که بتوانند هویت فردی، بومی، و ملی خود را استحکام کنند و نیازهای اطلاعاتی آنی خود را که عموما شامل اطلاعات شهروندی، کسب و کار، آموزش های شغلی، آموزش های تحصیلی، و غیره است، را به دست آورند. کتابخانه های عمومی باید بتوانند با نزدیک کردن منابع اطلاعاتی خود به علائق اطلاعاتی مردم، خود را تبدیل به بخشی از زندگی روزمره مردم کنند و مردم به مرور سبک زندگی خود را طوری تنظیم نمایند که کتابخانه های عمومی، بخشی از گذران اوقات فراغت آنها پر کند.وی ادامه داد: رسیدن به این خواسته ها و تحقق بخشیدن به این کارکردهای اجتماعی آرمانی و توانمندی درک آنچه در امتداد روندها و تحولات مختلف قرار است رخ دهد، نیاز به مطالعات عمیق دارد. علم مطالعات آینده یکی از با اهمیت ترین علوم برای آمادگی به منظور مواجهه با تغییرات احتمالی است.

او اظهار داشت: ضمن توجه به تمامی جنبه ها و زوایای کتابخانه های عمومی، برخی از مسائل این حوزه، از منظر آینده پژوهی از اهمیت و اولویت بشتری برخوردار بوده و باید در صدر برنامه ها قرار گرفته و مورد توجه واقع شوند که عبارتند از:

1.توجه جدی به کتابدار و نیروی انسانی به عنوان سرمایه اصلی کتابخانه و تلاش برای توانمند سازی و ارتقاء آن؛

2.مخاطب محوری نظام کتابخانه های عمومی و ارائه خدمات مبتنی بر خواست و نیاز مخاطبین؛

3.زنده و فعال کردن کتابخانه ها و ایجاد فضای گفتگو و مبادله افکار سازنده؛

4.استاندارد سازی فعالیت ها، تجهیزات و خدمات کتابخانه ها؛

5.آسیب شناسی وضعیت موجود کتابخانه ها و تلاش برای رفع کاستی ها و ضعف های کتابخانه های عمومی؛

6.تحلیل علمی سرانه مطالعه کشور و ایفای نقش پررنگ کتابخانه ها در ارتقای مطالعه ی جامعه؛

7.استفاده از ظرفیت های فراوان کتابخانه ها در جهت پیاده سازی الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت و توسعه.

دبیر کل نهاد کتابخانه های عمومی در پایان اظهار داشت: شادمان هستم كه اين همايش كه در حرفه كتابداري و اطلاع رساني براي نخستين بار برگزار مي شود به همت كتابداران و كارشناسان كتابخانه هاي عمومي برنامه ريزي و اجرا مي شود. اميدوارم دستاوردهاي فكري و پژوهشي حاصل از مقالات و پوسترهاي ارائه شده بتواند قدم كوچكي براي آغاز يك حركت بزرگ در اين راستا باشد.وی افزود: همچنین امیدوار و مصمم هستیم که اين همايش به صورت همايشي دائمي درآمده و در صورت امكان به صورت منظم سالانه يا دوسالانه برگزار شده و در ترسيم آينده اي روشن براي فعاليت هاي كتابخانه هاي عمومي كشور موثر باشد.




پرینت